ZEELENBERG

Boeken van de zelfde schrijver:

Boerderijen en hun bewoners van Voorne-Putten en Rozenburg - Oudenhoorn een agrarisch dorp

De naam en het wapen Zeelenberg

In de eerste plaats in het opmerkelijk dat de naam al van de oudste bekende vertegenwoordiger gebruikt werd en niet een patroniem zoals in de jaren voor 1811 nog gebruikelijk was. Onder een patroniem wordt verstaan dat iemand aangeduid werd met zijn eigen voornaam, gevolgd door een verwijzing naar diens vader, dus Jan Willemszoon, die Jan heette maar van andere Jannen onderscheiden kon worden doordat zijn vader Willem genoemd werd.

Dan is er uiteraard de mogelijkheid dat het geslacht genoemd werd naar de plaats waar ze vandaan gekomen zijn. Het zoeken naar een plaats Zeelenberg levert dan weinig op: Er is een gehucht Zeelberg, vlak bij Valkenswaard, en een dorp Seelenberg in Duitsland vlak bij Frankfurt, maar er konden geen aanwijzingen verkregen worden dat er ook maar enige band bestaan zou hebben.

Ook over de relatie met het wapen bestaan onzekerheden. Het kan al als opmerkelijk geduid worden dat het binnen de familie bekend was dat er een wapen bestond.

Het is niet een later aangenomen wapen want objectieve gegevens over een vroeg voorkomen zijn merkwaardig genoeg te vinden in een boek getiteld "Beitrage zur Baltischen Wappenkunde" door Max Muller dat in 1931 te Riga gedrukt werd. Dit boek is niet wijd verspreid, maar wel aanwezig bij het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag alsmede in enkele Duitse bibliotheken (Munster, Dortmund, Berlijn). Een van de 2742 wapens die daarin voorkomen en afgedrukt worden, maar niet beschreven (of een van de 5476 wapens in de tweede druk van 1934) betreft "von Seelenberg" zoals dat gevonden was in het stedelijk archief van Riga. Het boek behandelt de wapens van de burgelijke en niet in het land geregistreerde adellijke families van de vroegere Russische oostzeeprovincies Letland en Estland, destijds geheten Lijfland, Estland en Kurland, zoals die te Riga op verschillende gebouwen aanwezig waren.

Het wapen schijnt al veel ouder te zijn en gedateerd te moeten worden tussen 1550 en 1750 volgens een verzameling van Wilhelm Stephan uit Liegnitz (het huidige Legnica in Polen. Deze verzameling is getiteld "Siegel von Błrger aus Liegnitz, aus der Zeit von 1550-1750. Gesammelt aus Akten des Stõdtischen Archivs in Liegnitz )."

Het verband tussen de persoon of personen die in Riga het wapen voerden en de ons bekende voorouders is slechts gebaseerd op de overeenkomst van de naam, die geen andere mogelijkheden openlaat. Er zijn slechts weinig Zeelenbergen in die tijd bekend. Ook het voorkomen van een boom of plant in het wapen is geen bewijs voor een beroep als tuinier.

Een relatie tussen Riga in de Oostzeestaten en Nederland lijkt wellicht zeer gezocht, maar in het verleden waren er wel degelijk banden. Reeds rond 1600 trokken Nederlanders naar Riga om daar huizen te bouwen die heden nog getuigen van hun vakmanschap. Verder was er de zg Duitse Orde, die na de Kruistochten nieuwe gebieden opzocht waaronder Polen en de Baltische Staten om daar lange tijd hun macht uit te oefenen door zich bezig te houden met de bestrijding en de bekering van de heidenen aldaar. Later moesten ze het land weer afstaan aan de Zweedse veroveraars. De Duitse Orde was, en is, ook in ons land aanwezig. In Maasland, niet ver van 's-Gravenzande, werd al in 1365 het Commandeurshof gebouwd, een vestiging van de Duitse Orde. Het hof is in de achttiende eeuw gesloopt, maar het zogeheten zomerhuis staat er nog, midden in een nieuwbouwwijk.

Een relatie met het beroep van tuinman voor exotische vruchten is dan moeilijker te leggen, maar het is zeker niet uitgesloten dat er wel een verband bestaat met de vermelding in Liegnitz en de Oekrainers die voor 1865 ook van elders naar Krivoy Rog getrokken moeten zijn.

Het is zeker twijfelachtig of er na alle oorlogen nog documenten opgespoord zullen kunnen worden die een verder uitsluitsel zouden kunnen geven.